Een rijksmonument in een nieuw jasje

Wat doe je met een 123 jaar oude kerk waar sinds 1985 geen mis meer is gehouden? Slopen kan niet, want het gebouw is een rijksmonument. En doordat de ontkerkelijking ook in Breda doorzet, is de oorspronkelijke functie ook geen optie. Voor veel gemeenten een herkenbaar hoofdpijndossier, maar gevallen als de Heilig Hartkerk in Breda zijn precies de specialiteit van De Bonth van Hulten. Onder de projectnaam Hemels Wonen heeft de aannemer in de oude kerk 20 gloednieuwe woningen ontwikkeld en gebouwd. Een monsterklus die gigantisch veel kennis, vernuft en vakmanschap heeft geëist.

De Baronielaan in Breda is een straat van statige herenhuizen. Woningen die stuk voor stuk getaxeerd zijn op meer dan een miljoen euro. Te midden van deze fraaie huizen staat ook de Heilige Hartkerk uit het bouwjaar 1900. Het gebouw is een icoon van de stad Breda, een blikvanger in de wijk en zeer geliefd door de buurtbewoners. Niet voor niets wordt er na de laatste mis in 1985 volop gedemonstreerd om de sloop van deze kerk te voorkomen. Als de Heilige Hartkerk in 2004 de status van rijksmonument krijgt, is dat scenario verijdeld, maar een nieuwe bestemming voor het pand is er allerminst. Sterker nog: omdat de kerk nu als rijksmonument geldt, worden de opties danig beperkt omdat er aan de buitenkant vrijwel niets mag worden veranderd.

De impasse houdt nog jarenlang aan, tot Woonzorg Nederland het plan opvat om de ruimte in de kerk te gebruiken om nieuwe woonruimte te creëren. En wanneer de bouwers van De Bonth van Hulten zich ermee gaan bemoeien, komt het project in een stroomversnelling terecht. Dit bouwbedrijf dat onder VolkerWessels valt, is immers gespecialiseerd in de renovatie en restauratie van oude gebouwen. Maar ook voor deze specialisten blijft het een monsterklus. “Vooral omdat er zoveel restricties aan kleven”, vertelt hoofduitvoerder Thomas Robben. “Naast de opdrachtgever en de uiteindelijke kopers heb je te maken met het bisdom, de Rijksdienst en de gemeente, die allemaal andere dingen belangrijk vinden.”

“Zo blijft al het glas in lood eigendom van het bisdom”, geeft Robben een voorbeeld. “Dus daar kun je niet zomaar wat mee doen, daar moeten afspraken over worden gemaakt. De meeste glas-in-lood ramen staan inmiddels in een loods van het bisdom, maar toch hebben we een gedeelte nog wel een mooie nieuwe bestemming kunnen geven. Een gedeelte is naar de kapel (in de kerk) verplaatst en ook aan de binnenkant hebben we er een paar museaal opgesteld in het trappenhuis. Ook zit je met de flora en fauna. In de kerktoren zaten bijvoorbeeld vleermuizen en dat zijn beschermde dieren. Dus hebben we onder de kerk een vleermuizenverblijf aangelegd om het project te laten doorgaan.”

De hoofduitvoerder van De Bonth van Hulten is inmiddels al vier jaar zoet met het gecompliceerde project en loopt er met gepaste trots rond. “Omdat de kerk een rijksmonument is, mogen we niet zomaar ergens een buitenmuur afbreken. En dus moesten alle materialen door de deur naar binnen, een enorme logistieke uitdaging. Helemaal als je bedenkt dat we binnen vier bouwlagen hebben gecreëerd, met grote trappen en een glazen lift. Bovendien is de kerk niet maatvast, dus bij elke ruimte kom je weer andere dingen tegen je weer een gepaste oplossing voor moet vinden. Dat maakt het zo’n uitdagende klus, waar we best heel trots op zijn.”

Direct rechts achter de grote kerkpoort bevindt zich de kapel. Daar aangekomen wijst Robben op een klein deurtje naar buiten toe. “De toekomstige bewoners zullendat deurtje elke ochtend openen en elke avond weer te sluiten. Het bisdom wenst namelijk dat hoewel de kerk een andere functie heeft gekregen, de kapel wel open blijft voor mensen die bewust de tijd willen nemen voor een moment van bezinning. Gelukkig is de bewonersvereniging daarmee akkoord gegaan.”

Gevoeliger lagen de ontwerpen om de buitenkant van het kerkgebouw uit te rusten met balkons en zonnepanelen. “Dan kom je weer op het verhaal dat we met een rijksmonument te maken hebben”, weet Robben. “10 á 15 jaar geleden hadden we die balkonnetjes ook nooit mogen maken. Maar ja, op gegeven moment beseft de Rijksdienst ook dat er bepaalde concessies gedaan moeten worden, anders blijft het pand leegstaan. Die zonnepanelen zien er dan juist weer heel natuurlijk uit, omdat ze nagenoeg dezelfde kleur hebben als de originele leien dakbedekking. Het loopt heel mooi in elkaar over. De stroom die hiermee wordt opgewekt, profiteren de bewoners van.

“De zonnepanelen op het dak van de kerk hebben dezelfde kleur als de originele leien dakbedekking. Het loopt mooi in elkaar over.”

Dwalend door de verschillende woonruimtes komt Robben uit bij een ruime woning aan de zuidzijde van de kerk. De woonkamer wordt helder verlicht door zonnestralen die door een groot roosraam vallen. “Dit is één van de mooiste stukken van de kerk”, zegt Robben. “We hebben er natuurlijk nieuw glas in moeten doen en een aluminium vliesgevel aangebracht, maar nu hebben de toekomstige bewoners een unieke en rijkelijk verlichte woning.”

Het project Hemels Wonen is uniek en zeer bijzonder. Zelfs voor de ervaren professionals van De Bonth van Hulten. “We hebben wel vaker een kerk gerestaureerd en herbestemd, maar nooit hebben we er zoveel werk aan gehad”, vertelt Robben met een tevreden glimlach. “Het is een prachtig project, maar hier bestaat geen blauwdruk voor. Elke dag wordt je weer verrast en uitgedaagd. In dit soort projecten kan ik zelf mijn ei kwijt omdat de architect ook niet alles kan voorzien en wij vanuit onze ervaring dan zelf oplossingen kunnen aandragen. Dat maakt deze klus voor ons zo mooi en bijzonder.” 

Dit project werd mede mogelijk gemaakt door:

Deel dit artikel

Meer Project

DESTIL en Van Wijnen beginnen bouwblog

Je kunt tegenwoordig de tv niet aanzetten of er is ergens wel een real life-programma te zien van een of andere beroepsgroep. Naadloos leggen camera’s de werkzaamheden van luchthavenpersoneel, mijnwerkers, slopers of medewerkers van een pandjeshuis vast. En vanaf vandaag is er ook de mogelijkheid een groot bouwproject in ’s-Hertogenbosch te volgen. Leverancier DESTIL en bouwbedrijf Van Wijnen Rosmalen hebben bij Campus300 de handen ineen geslagen en gunnen geïnteresseerden een kijkje achter de bouwschermen. In een speciale blog op de website van DESTIL zullen de belangrijkste ontwikkelingen rond dit megaproject worden gedeeld.

LEES MEER >

Biobased schrikhekken in gemeente Arnhem

De gemeente Arnhem heeft op verscheidene plaatsen nieuwe schrikhekken laten plaatsen. “Nou en?”, zul je misschien denken. Maar het gaat hier wel om heel bijzondere hekken. De schrikhekplanken afkomstig van BTN Traffic uit het Betuwse Elst zijn namelijk gemaakt van een mix van bermgras en plastic afval. Met deze volledig circulaire schrikhekken probeert de hoofdstad van Gelderland haar duurzame imago nog verder op te krikken.

LEES MEER >

Vernieuwers leren bij van eigen bouwproject

In het woongebied Meerhoven ten westen van Eindhoven wordt momenteel een klein stukje paradijs gebouwd. Ingeklemd tussen de stad en het vliegveld Eindhoven moeten twee groene pareltjes ontstaan met daarop de ultieme duurzame woningen. De wijken Zuiver Bosrijk en Bosvallei zijn bijna volledig uit hout opgetrokken. Niet alleen is houtbouw een stuk minder belastend voor de natuur dan steen en staal, ook de bewoners moeten in de toekomst de vruchten plukken van de natuurlijke eigenschappen van hout.

LEES MEER >

Toegangscontrole op maat bij Leeuwerik

De hoofdvestiging van Leeuwerik Plaat, importeur en groothandel van plaatmateriaal, aan de Achtseweg Noord in Eindhoven werd onlangs voorzien van nieuwe toegangscontrole. Een opdracht waarin de specialisten van Wiek de Laat hun kennis en ervaring op het gebied van toegangscontrole, deurautomatisering en bouwkundige aanpassingen konden combineren. “Erg prettig, want hierdoor hebben wij met één partner te maken die het hele project oppakt”, zegt John de Laat, die naast naamgenoot van de toegangstechniekspecialist ook operationeel directeur van Leeuwerik Plaat is.

LEES MEER >

Van Wijnen trots op eigen afdekvlies

In opdracht van DESTIL heeft Primaverde, specialist in afdekmaterialen, bijzondere afdekvliezen ontwikkeld waar de bedrijfsnaam van de klant op prijkt. De zuidelijke takken van bouwgigant Van Wijnen hebben de eerste rollen inmiddels ontvangen. En die vallen in de smaak. Vanwege de kwaliteit, maar ook omdat Van Wijnen op de bouwplaats net weer wat zichtbaarder is.

LEES MEER >

Verspilling bestrijden met eigen webshop

Het bestellen van werkkleding en persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) is nog wel eens een ondergeschoven kindje op de bouwplaats. Treurige voorbeelden genoeg; van ongemakkelijke passessies in de keet tot haastig en verkeerd doorgegeven maten. Hoe anders is dat bij het Eindhovense bouwbedrijf Hurks, waar het personeel 24/7 zelf kan bestellen via een speciaal voor hen ontworpen webshop. Het gevolg: minder verspilling, minder foute bestellingen en minder ergernis. De ontzorging is compleet en dat bevalt uitstekend.

LEES MEER >

Om deze website goed te laten werken plaatsen we functionele cookies. We plaatsen analytische cookies om te bepalen welke onderdelen van de website het meest interessant zijn voor bezoekers. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens.
Meer uitleg